9/03/2006

Pagkatapos ng unos

Tapos na rin ang thesis defense. Final thesis defense. 6/12 votes ang nakuha ko. Ayos lang siguro (lalo na kung iisipin ko kung sino ang mga panelists ko), ngunit hindi ko pa talaga sigurado ang resulta: kung gagawa lamang ako ng bagong interactive CD, o ire-retest ko sa mga respondents ko yung CD ko.

Sa palagay ko, ayos naman yung score. Pwede na. Ang hindi lang talaga maayos, e yung paraan nila ng pag-puna sa study na ginawa ko. Destructive na kasi. Hindi nakatulong sa ikagaganda at ikabubuti ng study ko. Dahil kulang na lang, sabihin nila na ulitin ko ang buong thesis ko.

Ilan sa mga sinabi sa akin, na mas magaganda pa raw yung ibang PowerPoint Presentations kaysa sa CD ko na ginawa ko with Flash. Na pathetic yung CD na ginawa ko, dahil ang boring niya. Flat daw masyado. At dahil sa tingin nila, ineffective ang CD na ginawa ko, hindi nila maisip kung paano natuto yung resfung CD (“But of course, it’s her paper. She can make it appear that way.”).

Harsh kung harsh na sila. Ngunit hindi ba dapat nakatutulong ang puna? At hindi nito dapat iniinsulto ang isang tao sa pamamagitan ng paghihinalaan na nag-imbento siya ng data?

Ito lang ang masasabi ko: ‘Tangina niyo, akala niyo alam niyo ang lahat, na may monopolya kayo ng katotohanan. Ulol. Kalokohan ang sinasabi niyo na nais niyo lang makatulong sa thesis ko. Leche. Hindi iyon ang hangad niyo. Ang hangad niyo, ihubog ang thesis ko ayon sa nasa isip niyong na dapat. Mga hindot kayo!

Naisip ko tuloy: wala naman nag-dedefend ng thesis niya sa totoong sense nito. Kung saan, kaharap mo ang mga panelists, at ilalahad mo ang study mo. Ipapaliwanag mo kung bakit ganito ang ginawa mo. At hindi sila magagalit dahil sinasagot mo ang mga tanong nila, na hindi mo tinatanggap agad ang kanilang mga suhestiyon para sa iyong thesis, dahil sa iyong palagay, ito’y lumilihis na sa study mo. Bibigyan ka nila ng marka ayon sa pag-sagot mo, at kung alam mo talaga ang ginagawa mo.

Dahil sa katotohanan, ang nasi lang marinig ng mga panelists e ang nais nilang marinig. At ang nais nilang marinig e naaayon sa sarili nilang bias at pulitikang isinusulong. Dahil lahat naman, merong bias at pulitika.

Kaya hindi ako nanghihina sa ibinigay nilang marka. Dahil kung sa ibang tao ko ihaharap ang study ko, sigurado akong ibang marka ang makukuha ko. Yung nakuha kong marka, marka ko lang yun sa kanila. Hindi nito nasasabi kung gaano kaganda ng thesis ko, at lalong hindi nito nasasabi kung anong klase akong tao.

Buti na lang din nakaranas na ako ng matitinding mga kabiguan bago nito. Dahil kung hindi, malamang na naramdaman ko na binagsakan ako ng langit, at napaiyak sa harap nila. Makadadagdag pa rito ang pag-asta nung chairman ng panel ko. Tumayo siya at sinabi niya (sa harap ko, habang nagsasalita ako) na inaantok siya, lumabas ng kwarto, bumalik, natulog sa upuan, gumagamit ng mobile phone niya.

Basta alam ko na ginawa ko ang lahat na makakaya ko. Pati na rin ang dapat kong ginawa, tinupad ko. At basta alam ko kung para saan at kanino ang ginawa ko. Hindi na bale yung grade.

Nakakapagpabagabag lamang na marami pang magkakaroon ng kaso katulad sa akin dahil sa kanya. Dun lang talaga ako nanghihina. Na mukhang may mga hindi na gagawa ng experimental thesis dahil baka siya ang maging chairman muli ng panel nila. At yun ang nakapanhihinayang.

A basta. Tapos na! Good luck na lang sa mga kasalukuyang gumagawa ng kanilang thesis.

8/28/2006

"Ako ang nakikita, ako ang nasisisi, ako ang laging may kasalanan..."

Wala. Walang silbi ang karansang ito. Dahil hindi lahat ng karanasan ay mapupulutan ng aral. Minsan, may mga nararanasan ang isang tao dulot ng kalupitan ng sistemang nananaig sa lipunan.

Wala akong mapupulot na aral sa karanasang ito. Yung tipong aalahanin ko na aral araw-araw, dahil may angking wisdom ito. Ang tanging natutunan ko lamang, na ang aking karanasan ay isa lamang sa libu-libong manifestation ng isang hindi-makatarungan lipunan. Kaya lalo dapat mag-sikap na baguhin ito. Dahil kung ako (na burgis ang pinanggalingang-uri) ay nakararanas nito, malamang na may libu-libong dumaranas nito. At mas malala pa ang degree na nararanasan nila.

Tulad ng mga mamamayan sa Gitnang Luzon na dumaranas ng batas militar sa ilalim ni Palparan. Hinahanapan ng ID o sedula ang mga tao doon. Kung wala kang maipakita, automatic, markado ka na. Pinapipirmahan ng logbook araw-araw. Kapag hindi ka naka-pirma sa logbook na ito ng isang araw, markado ka na rin. NPA ka na agad.

At may gana pa siyang sabihin na kasalanan ng mga tao na naninirahan doon kaya siya nagpapataw ng ganoong batas? Na kesyo may ID talaga sila na dapat bitbit (kahit na bibili ka lang ng suka sa suking tindahan mo). Na kesyo hindi raw sila dapat nagsusuplong ng mga NPA (kahit na hindi na magkasya sa sariling pamilya ng mga magsasaka doon ang ikinakain nila, ipakain pa kaya sa iba). Na kesyo ginagawa lang niya ang trabaho niya, bakit ang daming nagagalit (kahit na abusuhin na niya ang kapangyarihan niya, wala pa dapat magreklamo?).

Walang kwentang karanasan dahil sa walang kwentang taong halang ang bituka.

8/16/2006

Estudyante blues

Estudyante ka; dapat pag-aaral lang ang inaatupag mo.

Ilang beses ko na bang narinig ito, at ilang beses pa bago ako mag-martsa sa Marso (sana).

Ayoko na. Ayoko na marinig ito muli. Sawang-sawa na ako, pati sa mga kahawig na ibig sabihin:
1. Mag-aral ka muna. Pag-gradweyt mo, tsaka mo na gawin yan.
2. Dapat pag-aaral lang ang inaatupag mo, dahil nagkakandahirap ang tatay mo sa pagpapa-aral sa iyo.

Bakit ba ang estudyante dapat nag-aaral lang? E ang estudyante ba, sa skwelahan lang pumupunta? Hindi ba tao rin ito, at may iba pa siyang ginagampanan sa buhay?

Tulad ko. Hindi lang naman ako estudyante. Manunulat din ako. Anak. Kapatid. Ka-relasyon. Kaibigan. Pintor minsan. Athlete minsan. Photographer.

At hindi lang sa academics ako may dapat na gampanan na mga tungkulin. May dapat din akong tupdin sa publikasyon. Sa bahay. Sa ka-relasyon ko. Sa mga kaibigan ko. Sa teammates ko. Sa sarili ko. Sa lipunan. Sa mga api.

Kaya hindi ko matanggap tuwing sinasabihan ako na estudyante lang ako. Puro aral lang dapat. Gusto kong sabihin, "Hindi! Dahil tao muna ako bago maging estudyante. At bilang tao, naghahanap ako ng katuparan sa lahat ng aspeto ng buhay ko, hindi lang sa skwelahan. Naiintindihan mo ba iyon? Tao muna ako!"

Hindi naman ganyan ka-drama, pero yan din ang ibig kong sabihin. Hindi ko lang talaga matanggap na lumagay lamang sa skwelahan. Siguro dahil likas na makati ang paa ko. O dahil likas sa akin ang paglalakbay. O dahil sa hindi ko kayang magbingi-bingihan sa konsensiya ko.

At dahil nabuburyong na rin ako sa dami nang ipinapagawa sa skwelahan, at ang rason nila e dapat sa amin, "Skwelahan lang ang inaatupag."

May mali talaga. May mali talaga sa sistema natin ng edukasyon.

Coherent ba ang post na ito?

7/29/2006

By Ugatlahi












Parang familiar yung mukha niya. Pero mas familiar yung boses niya.

6/26/2006

Bakit nga pala progressive?

Wala lang. Naalala ko lang. Itinanong kasi nung Sabado sa amin yun. Ano raw ang ibig sabihin ng salitang progressive.

Naalala ko tuloy nung papunta kami ng Bicol last month. Humirit yung nanay at tatay ko na "Progressive na pala ang lugar na ito, ano?"

Nagulat ako. Hindi ko maalala kung saan yun exactly (kung Bicol ba o Quezon), pero alam ko na sa area na yun ay aktibo ang kilusan. Todo-suporta rin ang mga tao doon. 'Ika nga ng kr ko, "Ang daming nakasulat na certain dun."

So alam nila ang ibig sabihin ng progressive? Paano? Gulung-gulo at litung-lito ako nun. Akala ko kasi talaga e wala nang pag-asang imulat ang nanay ko. Meron pa pala.

Pero kumusta naman. Ang tinutukoy pala nila e yung mga bangko tsaka sasakyan sa lugar na yun. Yun pala ang ibig sabihin nila nang progressive. Oo nga pala. Yun ang tipikal and mainstream definition ng progressive.

Tanong: Bakit nga ba nagka-ganun? Saan nga ba nanggaling ang depinisyon ng progresibo (aktibong kilusan, mapusok, para sa masa, atbp)? Ano ang konteksto nito?

Sagot: Hindi ko alam. Pero, sa tingin ko, ganito yun: kaya siya tinawag na progresibo dahil sa pasulong ang momentum niya.

Paano naging pasulong? Dahil kung titignan ang kasaysayan, may pattern na sinusundan. Feudalism. Capitalism. Socialism. Communism. From left to right. Feudalism to Communism. Kumbaga, communism ang pinnacle ng evolution. Dahil ang naghaharing-uri na rito ang proletaryat.

Sa feudalism kasi, may tunggalian na nagaganap sa pagitan ng pesante at panginoong may lupa (PML). Kapag na-resolba na ito, aakyat naman ang lipunan sa sistemang capitalism. May tunggalian pa rin: sa pagitan naman ng kapitalista at manggagawa. Kapag nagwagi ang uring manggagawa, sila na ngayon ang may hawak nang kapangyarihan. Rebolusyon ng proletaryat. Ito ay ayon sa pagkakaintindi ko.

Pasulong, dahil hangga't may nagtutunggaling uri, magbabago't magbabago ang lipunan. Habang may nagtutunggali, magbabago ang lipunan upang mabuo ang isang lipunan na kung saan, wala nang nagtutunggali. Magtutunggali ang thesis at antithesis upang magkaroon ng synthesis. At maya't-maya'y ang synthesis ay magiging thesis, at may susulpot na antithesis, at sila ay magtutunggali hangga't may mabuo muli na synthesis.

(Ewan. Naisulat ko lang naman ito dahil hindi ko maalala yung sagot sa tanong na, "Ano ang ibig sabihin nang progressive?".)

6/13/2006

Ayoko na mag-aral

Ayoko na mag-aral. Sawa na akong pumapasok sa skwelahan na kung saan isyu ang pag-suot ng ID lace na hindi binili sa skwelahan. Sawa na ako sa pakikipag-tunggali sa mga gurong hindi makasundo sa prinsipyo. Sawa na ako sa pag-aaral ng mga aralin, na kahit mga guro namin ang nagsasabi na baka hindi naming magamit sa labas ng skwelahan.

Sawa na akong pag-isipan kung ang gagawin kong bagay e maaaring maging dahilan para mapatalsik na ako sa paaralan. Sawa na akong tumingin at manood na lamang sa mga nagaganap na mob dahil hindi ako sigurado kung hindi ako mapapatalsik kung sumali ako nang naka-uniporme.

Sawa na akong asikasuhin ang schedule ko sa Registrar, o ang tuition ko sa Finance. Sawa na akong isipin base sa regform namin kung bakit nag-taas ang tuition muli sa semestreng ito. Sawa na ako. Kung hindi lang dahil sa mabigat na responsibilidad ko sa publikasyon namin, hindi na talaga ako mage-enroll uli.

Sige. Hindi naman sa sawa na akong mag-aral. Sawa na talaga ako sa pag-aaral sa loob ng skwelahan. Sa loob ng masikip na apat na dingding ng klasrum. Kung saan kahit na malamig dahil sa aircon, ayoko pa rin laging andun. Dahil malamig at maliit. Mas gusto ko sa kalsada, naglalakad, nararamdaman ang init ng araw sa balat ko. Nararamdaman kong buhay ako. Dahil sa aircon, sa sobrang lamig, namamanhid ang mga daliri ko.

Hay buhay. Kung kailan ka pa nga naman ga-gradweyt, tsaka mo pa nararamdaman ang ganito. Isang taon na lang, sinasabi ko sa sarili ko. Isang taon na lang, linlangin mo na lang ang sarili mo na sandali lang yun. Kaya mo yan. Nakayanan mo ang dalawang taon sa paaralan na yan. Matatapos din yan.

Hindi na kasi tungkol sa uniporme e. Nung hayskul, akala ko pangit mag-aral ng kolehiyo sa isang skwelahang may uniporme at puro babae lang ang kamag-aral mo. Buong buhay ko kasi, simula sa nursery, doon na ako nag-aaral. Hindi ko naiintindihan noon na may mga mas pangit pala maranasan. Tulad ng campus repression. Yun bang hinihigpitan kayo sa kilos o bagay na nais niyong gawin. Kahit na karapatan niyo bilang mamamayan na gawin ang bagay na ito.

Kundi lang talaga dahil sa mga taong nakapaligid sa akin e tumigil na ako. Matagal na. Paulit-ulit lang nila ipinapaliwanag na may mga responsibilidad pa akong kailangang gampanan sa pamilya ko, at di ko ito magagawa kung titigil ako. Na dapat patuloy ang pag-aaral sa loob at labas ng klasrum. Na hindi lahat may pagkakataong makapag-aral.

Ewan. Sawa na ako. Gusto ko na mag-aral sa labas ng paaralan. Sa labas, as in hindi tulad ng sinasabi ng kaklase ko na tulad sa mga public school. Nagkukulang sila sa mga klasrum, kaya yung iba sa labas nito nagkaklase. Hindi ganun. Gusto ko mag-aral ng mga paksang hindi nilalahad sa klase. Ng mga paksang gabay sa patuloy na pakikibaka at pagkilos para sa malayang Bayan.

Buhay nga naman. Kung buhay ka, papatayin ka ng sistema. Kung patay ka na, paparangalan ka at tatawagin kang santo. Dahil wala ka nang maling magagawa. Dahil matigas na bangkay ka na.

Ayoko na!

6/06/2006

Isang araw

Ito ay dala ng isang simpleng tawag. Isa. Simple.

Tinutulungan kong sagutan ang board exam reviewer ng kr ko nang may tumawag sa kanya. Naturalmente, dinampot niya yung mobile phone niya, at sinagot ang tawag.

Dito nag-iba ang lahat. Hindi na siya simple. Dahil ininggles niya ang kausap niya. Oo, ininggles.

Ganito kasi yun. Hindi pala-inggles ang kr ko. Mas pala-inggles pa ako sa kanya. Wala naman masama kung mag-inggles siya, kaso iba ang inggles niya. May accent. Malanding accent. Accent na kahit ako (na aminadong mas konyo sa aming dalawa, dala na rin ng pagpapalaki sa akin) e wala.

Tibak na may malanding accent tuwing nag-iingles?!! Exactly my point.

Yun na nga. Isa lang ibig sabihin nun: may nag-iinterview na naman sa kanya na kumpanya. Kaya naghintay na lang ako, nagpipigil ng tawa. At dahil kilalang-kilala na niya ang ugali ko, tumalikod siya. Baka siguro mapatid siya sa sinasabi niya, at maubusan siya ng inggles.

Natatawa ako kasi liban sa nagsasalita siya ng inggles na may malanding accent, nage-entertain pa rin siya ng mga ganoong klaseng tawag kahit na may trabaho na siya. Hirap maging in-demand.

Maya-maya, pagkatapos ng tawag, pinag-uusapan na niya at ng kanyang dalawa pang ka-batch ang naganap na tawag. Ano yung pangalan ng kumpanya. Saan yun matatagpuan. Ano ginagawa dun. Magkano ang ibibigay na sahod. Atbp.

Pinagtatawanan na rin nila yung naganap. Dahil nga may trabaho na silang tatlo, kaya't hindi na nila talaga tatanggapin yung kung anumang offer ang ibigay ng mga kumpanyang tatawag pa.

"Collect and collect." Yun yung narinig kong term na nagamit sa usapang yun. Mangolekta lang nang mangolekta ng kumpanyang nag-aatubiling tawagan sila, tsaka pumili. Highest bidder ata ang istilo.

Tulad ng sabi ko kanina. Hirap maging in-demand. Dahil sa usapang nila yun, naalala ko ang ibang mga katatapos lang din tulad nila na napupudpod ang mga sapatos sa paghahanap ng kahit anong klaseng trabaho, basta kumita lang. Kahit wala nang koneksyon sa kurso nila, basta trabaho, ayos na. Dahil sobrang hirap mag-hanap ng trabaho.

Lalo na sa mga hindi nakapag-tapos dahil naubusan ng pambayad sa matrikula. O ang mga hindi nakapag-tapos sa mga skwelahang hinahabol ng mga kumpanya. Lalo na sila. Nagkakasya na lamang sa sahod na naisip ng administrasyon na dapat ibigay sa kanila.

Sa aking palagay, hindi naman mali ng kr ko (at ng mga ka-kurso niya) na yun ang pinili nilang kurso. Kung yun ba naman ang hilig nila e. Dahil hindi naman nila kasalanan na malaki talaga ang kinikita ng mga propesyunal sa field nila. Lalong hindi rin nila kasalanan na sila pa ang hinahabol ng mga kumpanya, dahil man sa kurso, sa skwelahan, o pareho.

Sa aking palagay pa rin, hindi rin naman mali ng ibang hindi nagtapos sa skwelahan o kursong hinahabol ng mga kumpanya ang kapalaran nila, na hirap nga sila sa paghahanap ng trabaho. E sa doon ang hilig nila e.

Ang mali e napipilitan ang ibang mga estudyante na mag-enroll na lamang sa kursong sa tingin nila e mataas ang sahod, kahit na hindi talaga nila masikmura yun. Kahit na sa tingin nila'y hindi naman sila makakatulong sa kapwa nila, o sa lipunan.

O na ang ginagawa niyang trabaho ay walang koneksyon sa pinag-aralan niya. Na wala siyang magawa dahil hindi siya makapipili ng trabaho.

Mali rin na imbes na sinosolusyunan ng gobyerno ang maling ito, e sinusulsulan pa ang ganitong sistema. Imbes na gumawa ng paraan para magkatrabaho ang mamamayan, e iniiba ang depinisyon ng "unemployment" para mas kaunti ang mapabilang sa grupong ito.

Na imbes na sinusuportahan ang lokal na industriya para maparami ang trabaho dito sa Pinas, e pinupuri pa ang sistemang export-oriented, na kung saan, mga Pinoy at Pinay na ang ginagamit ng bansa bilang pang-kalakal.

Na imbes na mahasa ang lakas at talino ng mga nagsitapos, e hinahatak sila pababa sa pamamagitan ng sapilitang pagtrabaho sa mga industriyang walang koneksyon sa pinag-aralan nila dahil yun lang ang pwede nilang pasukan.

Na imbes na makatulong sa produksyon ng Pilipinas e, pinalalala pa nito ang kalunos-lunos na estado nito sa pamamagitan ng pagbigay ng suporta, tulad ng pera at papuri, sa mga industriyang hindi naman akatutulong sa lokal na produksyon.

Mali, dahil kung makatarungan at maka-tao ang sistema sa lipunan natin ngayon, walang hindi nakakapag-aral, walang nagugutom, at walang naghihinagpis.

At wala ring nagrerebolusyon!

5/29/2006

5/27/2006

Kritiko

Bago. Kung nais mong punahin, ayos lang.

“Sagot sa kahirapan,
Pun-de-sal at Nutri-slice!”


Nakita ko ito na naka-paskil sa
gilid ng isang truck sa
Naga City, Bicol.
Napa-isip ako. Ang galing!
Kakaibang perspektibo!
Napaka-moderno!

Kung gayon, ano kaya ang
implikasyon nito:

Ilang Pun-de-sal at Nutri-slice
kaya ang kailangan upang
mabili ng magsasaka ang lupang
kanyang pinagsasakahan?

Ilang Pun-de-sal at Nutri-slice
ang kailangan upang makapagtayo
ng barung-barong ang isang pamilya?

Ilang Pun-de-sal at Nutri-slice
ang kailangan ng manggagawa upang
tumaas ang sahod niya?

Ilang Pun-de-sal at Nutri-slice
ang kailangan ng magulang upang
maisalba ang anak nilang babae
sa kahalayan?

Ilang Pun-de-sal at Nutri-slice
ang kailangan upang matugunan ang
gastusin sa pag-aaral sa isang magandang
paaralan?

At higit sa lahat:
Ilang Pun-de-sal at Nutri-slice
ang kailangan upang ang hinaing
ng masa ay marinig,
mapakinggan, at
matugunan?
-5/26/06

5/17/2006

"We are the children of our times..."

Nais ko lang ibahagi ang news article na ito.

5/15/2006

Belated post: Dapat nung Araw ng Manggagawa pa ito e

Ayos lang naman. Nagtext siya kaning 330pm na tutungo silang Mendiola. Ire-reclaim uli. Sana nga ma-reclaim. Kaso dumaan kami kanina ng Mendiola papunta sa Liwasan. Lahat ata ng pulis na sa Liwasan naka-deploy, andun lahat sa Mendiola. Sana ayos lang siya, sila; hindi pa siya nagtetext uli e.

Ganun talaga e. May mga bagay na kailangan kang gawin kahit na alam mong posibleng masaktan ka, o ikamatay mo. Dahil may responsibilidad kang magsalita para sa mga hindi makapagsalita. Ang lumaban para sa hindi makalaban. At ayusin ang lipunang ipamamana mo sa susunod na henersayon. Para hindi na nila kailangang dumanas ng hirap. Para hindi na nila danasin ang hirap ng pakikibaka.

Ingat ka, Mahal. Dala mo ang ating pangarap: ang isang malayang lipunan para sa ating magiging anak, at sa mga kasama niya.



Update: Ayos, hindi sila yung binanatan, at nakapagprograma pa raw sa may Mendiola.

Walang hanggang paalam

Huling araw ko na yata ito ng OJT sa Bulatlat. Nagpunta ako kahit na wala akong article dahil nagdala ako ng pagkain. Bente na kasi ako sa sunod na araw.

Nag-ayos na rin ako ng kailangan ipasa sa 15. Evaluation form, atbp.

Hindi ako nag-paalam. Dahil susulat pa rin ako, lalo na kung may oras ako. Hindi dahil sa obligasyon, kundi dahil gusto ko. Marami akong natutunan na alam kong kahit kailan, hindi ko matututunan sa loob ng silid-aralan. Kaya gusto ko sana na ipagpatuloy ko ang karanasan na ito.

Bago ng karanasan na ito, akala ko mulat na ako. Mas lalo akong namulat. Ang dami kong nakasama, naka-usap, naranasan. At sana, tuloy-tuloy na ito.

Kadalasan, makakakita ka lamang ng pagbabago sa iyong sarili kapag nagbabalik-tanaw ka pagkaraan ng mahabang panahon, buwan man ang bibilangin, o taon. Sa aking karanasan ngayon, hindi ito totoo. Iniisip ko pa lang ngayon, binabasa ko ang mga naisulat ko, alam ko na nagbago ako. Pagbabago, na masasabi kong malaki.

Baka nga hindi ko na mamukhaan sarili ko kapag pumapasok na uli ako sa St. Paul, naka-uniporme, nagkaklase. Ang daming nangyari, pakiramdam ko hindi lang dalawang buwan ang lumipas mula nang huli kong hinubad ang uniporme ko, kundi taon.

Sa buhay ko ngayon, naiba ang pagtingin ko sa maraming bagay. Tuwing dumadaan ako ng Gateway, naaalala ko si Mang Delphin, na hindi na maipasyal ang pamilya niya sa sobrang liit ng kita niya. Sa McDo, ang libu-libong manggagawang hindi makabili ni kanin man lang. Sa SM, libu-libong manggagawa na walang permanenteng trabaho, dahil sila’y mga contractual workers lamang ni Sy.

Ngayon ko lamang nasuri ang buhay ko ng ganito kalinaw. At ngayon ko lang din naisip na ako pala’y nakatira sa loob ng isang bula: nakakakita ng nagaganap sa kapaligiran, ngunit walang naririnig, walang nararamdaman.

Buti na lamang at nalusaw na ang bula.

5/11/2006

Update sa Hasyenda Luisita

Ito'y mula sa Bulatlat.

Hacienda Luisita Farmers Demand Full Land Distribution

Farm workers of Hacienda Luisita are challenging President Gloria Macapagal-Arroyo to prove that she is not merely using the Hacienda Luisita issue to spite former Pres. Corazon Cojuangco-Aquino, heir to the Luisita estate and one of the president’s main political opponents.
BY DABET CASTAÑEDA Bulatlat

Farm workers of Hacienda Luisita, the 6,419-hectare sugar estate owned and operated by the influential Cojuangco clan of Tarlac for the last five decades, demand the immediate distribution of the whole property after the Presidential Agrarian Reform Council (PARC) ruled with finality the revocation of the estate's Stock Distribution Plan (SDP).

The vast sugar estate located at the boundaries of three major municipalities of Tarlac province - Tarlac City, Concepcion and La Paz - comprise of 10 barangays (villages) and the Central Azucarera de Tarlac (CAT), the second largest sugar mill the country. It is also where a massacre of seven farmers took place Nov. 16, 2004 during the bloodiest picketline dispersal in the country's history. Hacienda Luisita was subjected to land reform in 1989 when one of the Cojuangco family's heir, Corazon Cojuangco-Aquino, was president. However, the land reform scheme adopted was the SDP where only stock certificates instead of actual land parcels were distributed to the beneficiaries. The Stock Distribution Option (SDO) provided by the Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP) allows landlords to run landholdings like a corporation wherein the farmer-beneficiaries are given stocks in exchange for land. Through the SDO, the Cojuangco's parceled out and declared only 4,915 ha. of the hacienda as subject to land reform and placed it under the corporate name Hacienda Luisita, Inc. (HLI). The rest of the 2,000 ha. of the sugar land were declared non-agricultural.

The hacienda, located at the boundaries of three major municipalities of Tarlac – Tarlac City, Concepcion and La Paz – is comprised of 10 barangays (villages) and the Central Azucarera de Tarlac (CAT), the second largest sugarmill the country. Seven striking farm workers were killed and more than a hundred wounded when police and military dispersed the picketline at the hacienda’s gate on Nov. 16, 2004.

Hacienda Luisita was subjected to land reform in 1989, under the administration of President Corazon Cojuangco-Aquino, an heir of the Cojuangco family. However, the land reform scheme adopted was the SDP where only stock certificates instead of actual land parcels were distributed to the beneficiaries.

The Stock Distribution Option (SDO) provided by Aquino’s Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP) allows landlords to run landholdings like a corporation wherein the farmer-beneficiaries are given stocks in exchange for land.

Through the SDO, the Cojuangcos declared only 4,915 ha. of the hacienda as subject to land reform and placed it under the corporate name Hacienda Luisita, Inc. (HLI). The remaining 2,000 ha. were declared non-agricultural.

After 16 years of the SDP's implementation in Luisita however, farmer beneficiaries petitioned for its revocation mainly because their lives have dipped to below poverty levels. In fact, in their petition, the FWBs reported to the Department of Agrarian Reform (DAR) that their take-home pay went to as low as P9.50 a week. They also complained of unfair labor practices and illegal retrenchment.

Fruits of struggle
On Nov. 6, 2004, around 5,000 Luisita farm-workers and 700 mill workers staged a strike that lasted for 11 months. The strike was lifted on Dec. 8, 2005.

Rene Galang, a hacienda beneficiary and president of the United Luisita Workers' Union (ULWU), the farm-workers' union, said the strike succeeded in asserting their claim to the land. It was only during the strike that the DAR acted upon their petition for SDP revocation, he added.

"The PARC resolution to finally distribute the land could not have been achieved if not for the unwavering struggle of the hacienda people and the martyrdom of at least 14 of our co-workers and supporters," Galang said.

Seven other peasant leaders and their supporters have been killed by suspected military men since the strike. The latest victim was ULWU Board member, Tirso Cruz, who was slain by motorcycle-riding men at dawn of March 17. Another farmer-beneficiary, Ronald Intal, was abducted on April 3 and remains missing.

Land questions
Although Galang views the land distribution as a victory for the hacienda people, he said the issue raises many persistent land questions.

He said they would clarify with the DAR and the PARC all transactions entered into by HLI after the SDP implementation. He said these transactions entailed illegalities and must be carefully reviewed.

Galang said the illegalities include the conversion of 500 ha. sugar land to industrial and residential use, the 66-ha. Subic-Clark-Tarlac Expressway Project (SCTEP) of the Bases Conversion and Development Authority (BCDA) that will traverse through 90 km. of the hacienda, and the 40-ha. quarry contract in Concepcion and Tarlac City declared illegal by the Department of Environment Natural Resources (DENR) on April 24.

Galang added that the ULWU had applied for lis pendens, or a notice that will warn all persons that the property is being disputed. They filed for the lis pendens after they discovered last year that a big chunk of the land have been mortgaged by HLI to the Bank of Commerce, without approval of the farmer-beneficiaries who own 30 percent of HLI stocks under the SDP.

Partial distribution
The Luisita land will only be partially distributed, DAR Undersecretary Narciso Nieto said in a phone interview with Bulatlat. Only the 4,915 has. declared by HLI as agricultural land will be distributed.

The DAR official said 95 percent of the beneficiaries have been identified, but they are ready to distribute only about 1,000 hectares to 1,000 beneficiaries in two barangays in Tarlac City. The distribution is expected to be made on June 10 on CARP’s 18th anniversary.

He said it would take DAR six months to one year to complete distribution of the covered agricultural land to more than 8,000 farm-worker beneficiaries. Nieto also said the DAR would be issuing a Collective Certificate of Land Acquisition (CLOA) instead of Individual CLOAs.

There will be one mother title for the estate that would include all the names of the beneficiaries. He said the hacienda has not less than five titles that the DAR still has to document and submitted to the Land Bank for valuation.

Challenge
After the PARC ruling, Macapagal-Arroyo received flack from HLI spokesperson and legal counsel Vigor Mendoza who charged the president of using the issue to get back at Aquino, a political opponent.

The former president has joined calls for Arroyo’s ouster after electoral fraud issues haunted Macapagal-Arroyo last year. Cojuangco-Aquino also lobbied for the president's impeachment last year and has now joined an anti-Charter Change alliance to counter the president's People's Initiative for Charter Change.

"We challenge the president to prove that she is not using the Hacienda Luisita issue to get back at the Cojuangcos by immediately distributing all of 6,000 hectares of the sugar land to the beneficiaries," Galang said.

"We also demand the immediate pull-out of military deployment in the hacienda and render justice to our martyred kin and supporters by punishing their murderers," Galang ended.

5/01/2006

Mapa-blogspot o livejournal, o tabulas ka man

Wala naman. Naiintriga lang ako. Sa makababasa nito, kung trip mo, sana matugunan mo ito:

Bakit ganyan ang username mo sa lj account mo?

Ako magsisimula. Saan nanggaling ang etsapwera?

Hango ito sa isang nobela ni Jun Cruz Reyes (ang paborito kong manunulat), na ang pamagat ay "Etsa-Pwera." Tungkol ito sa mga taong nasa laylayan ng kwentuhan kapag kasaysayan na ang pinag-uusapan. Sila yung mga hindi na masyadon napapansin.

Actually, family history siya nung persona. Yun nga lang, yung mga kamag-anak niya ay may nagawa rin pala sa kasaysayan, hindi nga lang masyadong hayag.

Marami nang naisulat si Jun Cruz Reyes, mula tula, maikling kwento, nobela. Ang paborito ko talagang akda niya e "Utos ng Hari", isang maikling kwento tungkol sa isang estudyante na malapit nang ma-kick out sa skwelahan niya, na kung tutuusin, e isang masamang balita. Ngunit sa kanya, parang "Good riddance!" lang ang hirit niya sa pangyayaring ito, dahil sa nararamdaman niyang malalang alienation di lang sa skwelahan niya, kundi sa buong sistema ng edukasyon sa Pilipinas.

Etsapwera ang naisip kong gamitin, dahil nais kong ialay ang aking account sa mga ineetsapwera sa lipunan, sa pamamagitan ng mga posts na may-kiling sa kanila.

Sana nga lang nagagawa ko nga yun.

O, ano? Game!

4/28/2006

Napapanahon pa rin naman

Alam kong napakatagal na nito. Ngunit patuloy pa ring nakikibaka ang mga manggagawa ng Nestle Philippines. Kaya, kung tutuusin, ang post na ito ay napapanahon pa rin. Mula ito sa blog ni Ate Len:


Boycott Nestle products!

In the Philippines, Nestlé is among the country’s Top 10 Corporations. Its products are No. 1 or strong No. 2 brands in their various categories.

The Nestlé logo of a mother feeding her young, snuggled warmly in a nest, illustrates the company's mission to provide good food at the various stages of human life. It also speaks of the Nestlé work culture of nurturing support and encouragement, of teamwork and cooperation. Nestlé does not only look after the employee, it also looks after the welfare of his family. (www.nestle.com.ph)

Diosdado ‘Ka Fort’ Fortuna was killed Sept. 22. He was the president of the union of workers in Nestle-Cabuyao. On his way home, two men riding in a motorcycle shot him twice at the back.

The union has been on strike since 2002. The management refuses to give workers retirement benefits through a Collective Bargaining Agreement (CBA) despite a Supreme Court decision in favor of the union.

There have been a series of violent dispersals in the picket line and continuous harassment of union leaders. At least ten striking workers have already died due to poverty and illnesses.

Ka Fort had worked in Nestle since 1976. He was the second Nestle union president killed. In 1987, Meliton Roxas was shot in front of the picket line, also in Cabuyao.

Who had the motive to kill Ka Fort?

So when you see Maggi, Nestea, KitKat, Nescafe, Milo and other Nestle products, think of Ka Fort. Think of the striking workers of Nestle. Boycott these products. It is just a small, concrete way to fight a multinational. It’s just a small, concrete way to fight injustice. Ask others to do the same. Repost this in your blog, bulletin board, email groups. The Nestle company has full control of the mainstream media. The big fu---ng Nestle company took a life and is still taking other people’s lives. We only want to take a little from their filthy profit.

4/26/2006

Tulad sa text message ko kay Miss Bello

Came from my first picket yesterday. Now that I've had a glimpse of the "other side", I don't know if I'll look at my world as kindly as before.

Grabe. Kakaiba talaga. Parang immersion trip na sobrang ikli. Pero hanggang ngayon, nagmumuni-muni pa rin ako.

Picket kasi yun ng ANGLO-KMU (Alliance of Nationalist and Genuine Labor Organizations-Kilusang Mayo Uno). Ginanap siya sa harap ng South Supermarket sa Valenzuela (Kulit nga e. South Supermarket sa medyo parteng norte ng NCR).

Hindi ako miyembro ng ANGLO. Napasama ako, kasi gumagawa ako ng artikulo para sa Bulatlat, na tungkol sa minimum wage increase. Kailangan kong may makapanayam na minimum wage worker.

ANGLO yung ibinigay sa aking contact. E di yun, nag-interview ng pabrika sa Valenzuela. Naikwento sa akin ni Kuya Marshall (yung taga-ANGLO na sinamahan ako) na may piket daw ng alas singko hanggang alas syete. Naisip ko na konektado rin naman siya sa artikulong gagawin ko, kaya sumama na rin ako.

Kaso, walang sasakyan. Dapat kasi, papunta doon sa piket line, may sasakyan, 'tapos lalagyan ng "trompa." Yun yung loud speaker system. Para nakakapag-prop habang nasa daan, at malaman ng mga tao na may nagaganap na piket.

Nahuli ang simula dahil walang sasakyan. Di rin kasi gagana yung loud speaker kapag walang battery. Yun din pala. Kailangan may battery na mapagkabitan yung trompa para gumana.

Tatlong beses kaming sinubok na paalisin ng management, pero nagkaroon naman ng compromise, kaya tuloy pa rin. Kaso, trenta minutos na lang yung itinagal ng piket.

Tsaka ko na siguro dadagdagan ang masasabi ko tungkol sa post na ito. Kapag tapos na akong magmuni-muni.

4/09/2006

A, ewan

Dala ito ng article ni Rina Jimenez-David, ang “Boys will be boys?

Naalala ko tuloy yung sinabi ng guro ko noon, na dapat maingat ang isang babae sa pananamit niya, para hindi mabastos. Sinabi ko, hindi dapat gano’n. Sabi niya, kasi raw, nakikita sa pananamit ng isang tao yung pagkatao niya. So kung marami raw ipinapakitang parteng katawan ang damit niya, mababastos siya.

Ang sabi ko naman, hindi nga dapat gano’n. Dapat labas na ang ibang tao sa bihis niya. Hindi na niya dapat isipin pa ang iisipin ng ibang tao sa porma niya. Andami-dami nang problema sa mundo, pati ba naman yun, pag-aaksayahan niya pa ng oras?

Sabi niya, pero dapat naman, ayon sa okasyon. Dapat kung formal ang okasyon, e di formal ang suot.

Ok, pero ang tinutukoy ko e yung bihis na pangaraw-araw. Problema na dapat ng tumitingin kung nililibugan siya sa suot nung nakikita niya. Hindi yung may suot ang problema. Yung tumitingin ang may mali, dahil kung anu-ano ang pinag-iisip niya.

May responsibilidad daw yung tao sa pananamit niya. Na dapat daw, hindi siya bastos. Kasi hindi naman daw kontrolado ng ibang tao yung kung nililibugan sila, kaya nambabastos sila.

A, ewan.

First post in English

Somehow, English makes things phonier. Like it sounds smarter than it really is. When you read or hear something in the English language, it seems as if it's so profound, so intellectual.

Is it because it's not our first language? It takes more time to process and understand English words, phrases, and sentences than Filipino ones? Therefore the “profound” effect?

And then, there’s the barrier. Even though the English language has been integrated into our everyday lives, there’s still this barrier that prevents us from fully understanding it because of culture.

Like some English metaphors. Because metaphors are so much integrated into everyday life, if you do not live in the same culture, the meaning of those metaphors will escape you.

And therefore, the profound effect. And perhaps, the “phony” effect too? Since you can’t write a piece in English that will really communicate what’s in your soul?

Can’t continue. Train of thought has been derailed.

4/02/2006

Sagot

Hehehe. Nag-iikot ako kanina sa 'Net nung natagpuan ko ang artikulong ito. Hango ito sa website ng Bulatlat.

I-click niyo na lang ito para dun sa article.

Tanong lang

Kung sino man ang may kilalang pumirma dun sa signature campaign nila Arroyo para matuloy ang Cha-Cha, comment kayo please sa post na ito. Wala, as in wala kasi akong kilala na pumirma doon. Kahit isang tao lang. Salamat!

Pahabol sa Hinaing

Napansin ko lang. Asukal (Azucarera) at sorbetes (Nestlé). Parehong matamis. Parehong masarap. Pareho ring may mga manggagawang nakikibaka para sa karapatan nila sa mga kumpanyang ito. Parehong tamis na may halong pait.

Hinaing

Ako lang ba, o tadtad ang TV ngayon ng mga patalastas ng mga produkto ng Nestlé? Kape, gatas, sorbetes.

Siguro napansin ko lang dahil pare-pareho yung treatment nila. Oo, kahit na pare-pareho ang brand nila, at iisa lang ang logo na lumilitaw sa mga patalastas, hindi ko pa rin mapapansin yun kung hindi pare-pareho ang treatment nila. Ganoon ako kadalas manood ng TV (note sarcasm here).

Sa mga patalastas nila, puro masasaya ang mga tao. Yung tipong may sariling mundo sila kung saan masaya silang lahat, parating may party, lobo, puro laro lang ang inaatupag ng mga bata. Para bang yun lang ang nagaganap sa mundo.

Ikumpara ito sa patalastas ng Fita, kung saan inunahan ng lalaki ang galit niyang girlfriend (dahil nahuli yung lalaki sa usapan nila) sa pamamagitan ng pagsampal sa sarili niya, habang sinasabing, I hate me! I hate me! I hate me!”

Sa Fita kasi, hindi mo maikakailang may mga ganoong klaseng girlfriend sa totoong mundo (hindi ko rin maikakaila na may mga pagkakataong ganoon ako). Masklap, pero totoo. Yung sa Nestlé kasi (lalo na doon sa sorbets na patalastas), kahit na oo, in reality may mga nanay na namimili ng sorbets para sa kaarawan ng anak nila, masyadong “masaya” yung patalastas. Tuloy, hindi na siya lumalabas na makatotohanan.

Hindi ko naman hinihiling na i-resolve nila yung labor issues sa mga patalastas nila. Hindi ko rin hinihiling na i-acknowledge man lang nila ang presence ng labor issues sa kumpanya nila. Kahit na hindi ko maubos maisip kung paano nila kinakayang mag-project ng gano’ng klaseng image, e sa likod ng matatamis na ngiti ng mga modelo nila, mapapait ang karanasan ng mga manggagawa ng Nestlé sa Pilipinas (at ayon sa teacher ko [Ms. Pam], maging sa buong mundo).

Ang hinihiling ko lang naman e bawas-bawasan nila ang pagiging escapist ng mga patalastas nila. Siguro biased ako in favor of ads na medyo off-beat (medyo natuwa ako dun sa Fita ad). OK din naman ang pagkakaroon ng mga ads na “masaya”, pero kapag masyado na kasing masaya, hindi na kapani-paniwala. Parang all fluff and no content, yun ang pumapasok sa isip ko tuwing naiisip ko ang mga ganitong klaseng patalastas.

Isa pa. Dun sa ad naman nila sa kape. May hirit pa sila na, you are helping our Filipino farmers… Tuwing bumibili ka raw ng kape nila, supposedly natutulungan mo raw ang mga magsasakang Pinoy sa kabuhayan nila.

Alam ko kulang ang kaalaman ko tungkol sa isyung ito (kung sino man ang may pasensiya na ipaliwanag sa akin ang nagaganap doon [in a nutshell], maraming salamat!), ngunit nakapanlilinlang ang hirit nilang yon. Ang alam ko, kaya nga nagrereklamo ang mga manggagawa doon, ay dahil hindi naibibigay ang sweldong katumbas ng trabahong ginagawa nila.

So bakit sila humihirit na makakatulong ang pagbili ng kape nila sa mga magsasakang Pinoy? Ibig ba nilang sabihin na, sa kontekstong ito, magkaiba ang magsasaka sa manggagawa?

Ang sakit pala sa ulo nitong industriyang papasukin ko. Grabe. Kailangan mong matutong mabulag para mai-package mo ng maganda ang produktong pinapa-advertise sa iyo. Dahil kung hindi ka naniniwala sa sinasabi mo, pangit ang kalalabasan ng patalastas. O niloloko mo na ang sarili mo. O wala ka na talagang pakialam.

Grabe. At kung ilabas mo naman ang mga isyu, malamang na may magsabi sa’yo na (hindi verbatim) “ang communicator ay parating naghahangad ng peace.” Parati raw nasa side ng peace ang communicator, at hindi siya dapat nagso-sow ng seeds of discontent. Based on experience ito, pare.

Ang question ko lang dito, e paano kung andoon na talaga yung mga isyu? Paano kung gusto mong ilabas ang isyu para mapag-usapan nang harap-harapan, at matapos na ang isyu? At paano kung may basehan (ibig sabihin, factual evidence) yung mga isyu? Wala ka pa rin bang karapatan ilahad ang mga ito, dahil baka mag-sow ka pa ng seeds of discontent, at ang communicator ay hindi dapat gumagawa nito?

Naaalala ko ang sinabi ng teacher ko noon, si Ms. Bello: I think communicators/media have the responsibility to expose ills in society kahit na it will lead to ‘revolution’ as long as the information has factual evidence.

Salamat talaga sa mga taong katulad niya. Salamat at may hindi pa nabubulag ng mga matatamis na mga ngiti, makukulay na lobo, malulusog na mga bata, at mga produktong masarap nga sa dila, ngunit masakit naman sa puso.

Salamat at may mga nakakakita pa rin sa mga mapapait na karanasan sa likod ng masasayang patalastas.

3/30/2006

Your political compass


Economic Left/Right: -7.75
Social Libertarian/Authoritarian: -6.15

Ang political compass test ay matatagpuan sa www.politicalcompass.org

*Hindi siya katulad ng ibang tests, na kung saan, ang resulta ay mailalagay sa blog.

3/28/2006

Sino si Bertolt Brecht ?

Astig. Mero'n palang nagpa-uso ng communism sa theatre. Yun ang natutunan ko sa madaliang takadang-aralin na ipinapapasa mamayang hapon.

Kung nais mong basahin ang tungkol sa kanya, i-click mo na lang ito.

3/27/2006

Awit ng Pag-asa

Isa ito sa mga paborito kong kanta. Bukod sa mabilis yung beat niya, nabubuhayan din ako sa lyrics niya. Ito yung madalas kong kantahin tuwing ako'y nalulungkot, naghihimutok (tulad ngayon), o walang magawa.

Iba talaga yung epekto ng kantang ito sa akin. Dahil siguro, kahit papaano, may nakikita akong pagkakapareho sa buhay ko, at sa daan na tinatahak ng mga Pulang Mandirigma. Na kahit ano pa man ang mangyari, hindi dapat mawalan ng pag-asa dahil tuloy pa rin ang laban.


Awit ng Pag-asa

Kahit kay haba ng lalakbayin
Daang tag-araw man ang humagupit
Kahit ilang libong tag-ulan ang sumapit
Hinding-hindi tayo titigil

Dahil mithiin natin palayain
Bawat isa sa mga alipin
Sa gitna man ng gutom, kahirapan at pasakit
Hinding-hindi tayo susuko

Kahit na may bagyo
Kahit na may unos
Kahit may libu-libong kaaway
Kahit na magapi at isa ang matira
Sa ating dakilang hanay
Tayong manggagawa at magsasaka
Sambayanan ay muling babangon
Ipagtatagumpay ang bawat labanan
Sa buong daigdig

Kahit hadlangan ng libong armas
Ang ating hukbo ay hindi aatras
Lakas ng masa ang ating sandigan
Saan mang laranga’at digmaan

Kahit na may bagyo
Kahit na may unos
Kahit may libu-libong kaaway
Kahit na magapi at isa ang matira
Sa ating dakilang hanay
Tayong manggagawa at magsasaka
Sambayanan ay muling babangon
Ipagtatagumpay ang bawat labanan
Sa buong daigdig

3/21/2006

Pananim


Ito ang unang tula na isinulat ko na ganitong klase (kung ano yung "klase" na sinasabi ko, hindi ko alam). Sa panahong isinulat ko ito, nangangapa pa ako sa Filipino. Sinasanay ko ang sarili kong magsulat sa wikang ito dahil naisip ko na hindi tama na inggles lang ang alam kong wika. Tsaka nakakasawa na rin na puro sa wikang inggles lamang ako nagsusulat.

Bukod sa wika, nangangapa rin ako ng istilong gagamitin sa tulang ito (o treatment). Naisip ko kasi na hindi naman pwedeng gamitin ko yung istilong ginagamit ko sa mga inggles kong tula, dahil una, mas mahahaba ang salitang Filipino; pangalawa, magkaiba sila ng indayog; at pangatlo, may sariling grammar rules ang Filipino. Tsaka mas mayaman ito sa imahen kaysa sa inggles.

May pinapatignan kasi sa aming mga larawan noon sa isang digital subject ko. Umagaw sa pansin ko ang isang larawan na kung saan, may dalawang kamay na nagsisilbing lalagyan ng maliit na kumpol ng lupa, na may tumutubong maliit na halaman. Kulu-kulubot yung kamay, at kung may kulay yung larawan (lahat na pinakita sa amin e black and white), kayumangging-kayumanggi siguro yung kulay ng balat.

Naisip ko kaagad na mga kamay yun ng magsasaka. Na sila ang nasusunog sa ilalim ng araw, nababasa sa ulan, at nabababad sa putik para may maihapag tayo. Ngunit sila rin ang inaapi sa pamamagitan ng mabababang sahod, matataas na collateral sa pautang, militarisasyon, at kung anu-ano pa. Silang mga bumubuhay sa atin ang unti-unting pinapatay. Silang mga pag-asa ng bukas ang hindi na kayang mabuhay ngayon.


Pananim

Inihahanda ang lupa para sa bagong patanim sa pamamagitan ng:
1. Pagbunot sa lumang tanim. Siguraduhing walang matitira, nang tumubo ng maayos ang bagong pananim.
2. Bungkalin ng maigi ang lupa. Dapat siguraduhing mahalo ito. Dapat mapunta sa itaas ang nasa ibaba. Dapat patagin din ang lupa.
3. Hukayin ang lupa para sa pananim. Huwag masyadong malalim— baka hindi na ito maabot ng liwanag ng araw, at mamatay. Huwag din masyadong mababaw, baka madala ng tubig, at makain ng ibon. Katamtaman dapat ang hukay.

Ngayon, ilagay na ang pananim sa tamang panahon. Tabunan ng lupa. Diligan. Siguraduhing katamtaman ang sikat ng araw na natatanggap nito. Bantayan.

Balikan sa tamang panahon upang anihin ito. Siguradong hinog na.

At sa kahinugan:
Siguraduhin na ang makikinabang ay ang mga kamay na nagbunot, nagbungkal, naghukay, nagtanim, nagdilig, nagbantay, at nag-ani sa pananim.

Image hosting by Photobucket

Wala lang.

3/19/2006

Luisita labor leader shot dead

First posted 07:39am (Mla time) Mar 17, 2006
By Tonette Orejas Inquirer

A leader of the United Luisita Workers Union (ULWU) at the Cojuangco family-owned Hacienda Luisita sugar estate in Tarlac province was shot dead at 12:30 a.m. on Friday.

Tirso Cruz, director of the ULWU, was the first leader of the union who was felled since the year-old strike at the estate was resolved in December last year, according to Roman Polintan, chair of the militant Bagong Alyansang Makabayan (Bayan) in Central Luzon.

According to Polintan, Cruz was walking home when assailants ambushed him in his village Pando in Concepcion town, Tarlac.

The victim, who is also a barangay kagawad (village councilman), had just left a Roman Catholic chapel where a “pabasa” (Lenten reading of the Passion of Christ) was being held.

Cruz died on the spot.

mula sa http://news.inq7.net/breaking/index.php?index=2&story_id=69697

3/14/2006

Lifetime Achievement

Wala naman. Nais ko lang i-post dito ang tula na isinulat ko noong nasa unang taon pa lang ako ng kolehiyo (nasa ikatlong taon na ako ngayon).

Naisip kong isulat ito habang gumagawa kami ng exercise problems sa Chem class ko. Natawa lang kasi ako sa mga itsura namin: ang bibilis ng mga panulat namin, sobrang focused kami sa pag-gawa namin sa Lewis structures ng kung anu-anong elements na naisip ng teacher namin ipag-bond. Nakakatawa itsura namin, kasi kung intindihin namin yung pinagagawa, parang yun na ang pinaka-mahalagang bagay sa buong mundo.

Kung ano ang silbi ng pag-post ko nito, hindi ko alam.


Lifetime Achievement

We spend our days
scribbling, as if our lives depended on it.
We seek the proper molecular arrangement
of randomly-given molecules, and attain this
by making the least electronegative element
the central
atom, then drawing a line between two electrons
to bond them, and counting, to see
if it contained the correct number of
electrons needed to make an octet.
We grope around Lewis structures,
looking for the right combination
Of the number of electrons to be distributed
Between the waiting elements,
figuring out how many bonds
there are between them,
and what their formal charges are,
if any.
And we sit back and stare at
What we’ve done,
Some pencil scribbles occupying a sixth
Of a white, spiral notebook paper.


3/05/2006

Ang rebolusyon ay isang ampalaya

Sinabi ko sa sarili ko na hinding-hindi ko gagawin ito: ang gawing personal journal ang blog na ito, na walang ine-edit. Bakit? Kasi may notebook naman ako para doon (Notebook: ito ang tawag sa mga papel na magkakapareho ang sukat, na naka-bind. Para ito sa pagsusulat [o pambabato, pwede rin]. May dalawang matitigas na papel [o plastik] na nagsisilbing takip [o cover] nung mga papel. Ancestor ng blog.). Bakit kailangan ko pang ilahad ang lahat ng iniisip ko? Bakit kailangan ko pang dagdagan ang basura na nasa Internet?

Simple lang: dahil naniniwala ako na hindi basura ang ilalahad ko. Yun lang naman. At ito na nga.

Noong isang araw, kumakain kami ng aking mga kaklase ng tanghalian sa aming canteen. Isa sa amin, may ulam na crab sticks. Humirit yung kaklase ko, na masarap daw "yung ano, taba ng alimango na 'pag kumain ka no'n, mahihilo ka. Ano uli tawag do'n?"

Hinirit ko naman, "Baka kasi may cyanide yung alimango kaya ka nahihilo." Siyempre, alam ko na mataas kasi sa cholesterol yung aligue, kaya nakahihilo. Binibiro ko lang siya, pero sumakay yung isa ko pang kaklase, sinabi niya na, "Hindi, kaya ka nahihilo dahil mataas yun sa cholesterol."

Inulit ng kaklase ko yung tanong niya: "Ano uli tawag dun?" Sabi ko, "Aligue." Mali pa yung intonation ko.

Nag-react yung isa ko pang kaklase. Bakit daw gano'n, kung ano yung masarap, yun yung masama, yun ang bawal. Napaisip ako ng sandali sa sinabi niya, bago ko sinabi na masarap ito, dahil bawal. "Oo nga, gano'n 'ata talaga," sang-ayon ng kaklase ko.

Tumahimik ng saglit ang mesa namin. Subo, nguya. Napa-isip din ako sa sinabi ko. Masarap, dahil bawal. Bawal, dahil masama para sa atin. Kung gano'n, ang kabaliktaran ba ay totoo rin? Ang dapat para sa atin ay hindi masarap? Ang mabuti para sa atin ay hindi masarap?

Naalala ko bigla yung pagpatay kay Ricardo Ramos, lider ng CATLU. Hindi talaga masarap ang pagkamatay niya, lalo na sa kanyang pamilya. Pero pinatay siya dahil nakikipaglaban siya upang mabago ang represibong sistema sa Hasyenda Luisita. At pati yung 14 na namatay dun. Napatay sila dahil may ipinaglalaban silang pagbabago, na 'di hamak na makabubuti para sa kanila. At ngayon, natitikman na ng kanilang mga kasama ang mga unang matatamis na butil ng asukal.

Nag-aalangan akong humirit: "Parang... rebolusyon. Hindi siya masarap, at marami ka dapat isakripisyo para rito. Pero makabubuti sa atin..." Natawang hinirit naman ng kaklase ko, "At parang ampalaya! Mabuti siya para sa atin pero ayaw ng karamihan ng mga tao dahil mapait." Pabiro ko namang sinabi, "Ibig sabihin, ang panganganak ay mabuti rin para sa atin?"

Kung tutuusin, magkakarugtong ang sinabi namin: rebolusyon, mapait, panganganak. Ang rebolusyon (o kung anumang pagbabago) ay di hamak na mapait. Mahirap tanggapin. Ito ay dahil kailangan mong talikuran ang iyong nakasanayan upang harapin ang pagbabago. Kaya mapait. Dahil kailangan mong tanggapin ang mga pagbabago, maluwag man sa kalooban mo o hindi, dahil ito ay dala ng pag-tanda. Walang magaganap na pag-unlad sa iyo kung hindi mo ito tatanggapin. At kasama sa pag-tanda ay ang pag-bunga ng bagong buhay.

Panganganak. Isang masakit na karanasan, ayon sa mga nakaranas na nito. Kakaiba rin, dahil ang sakit na mararamdaman ay unang beses mo pa lang mararamdaman sa buong buhay mo. Parang pagbabago. O rebolusyon. Masakit ito, oo. At madugo. Sobrang madugo. Ngunit habang may dugong umaagos, may buhay na nagbabago. Habang may dugong umaagos, may diwang hindi nagagapi. Habang may dugong umaagos, patuloy ang pakikibaka para sa isang malaya at magandang bukas.

3/02/2006

Tarlac

Tula ko ito na hindi ko pa naaayos. Naaayos, kasi pina-critique ko na sa kaibigan ko, at hindi ko pa naisasaayos yung mga suhestiyon niya.

Sinulat ko ito nung gabi pagkatapos pinatay si Ricardo Ramos, lider ng CATLU. Ipinagdiriwang niya ng mga kasama niya yung unang yugto ng kanilang tagumpay--- babayaran na sila nung sweldong ipinagkait sa kanila ng ilang taon--- nang binaril siya sa ulo ng asintadong tao.

Nag-text sa akin yung kr ko nung gabing pagkatapos pinatay si Ramos. Nasa mob daw sila sa Baguio, pinoprotesta yung naganap na pagpatay sa lider ng manggagawa.

Hindi ko alam: parang nakaramdam ako ng matinding lungkot--- at galit. Ang kanilang tagumpay ay nabahiran pa ng dugo ng kanilang kasama. Pero ganoon nga 'ata talaga yon: ang tagumpay ay parating may kaakibat na sakripisyo--- at pag-danak ng dugo.


Tarlac

They died so that so that one day, children
will be free in the land of
freedom. –Jenny Sweet


They toil under the hot boiling sun,
burning their skin to a crisp brown,
as they are cooked in their own
sweat tears and blood.
Their bare feet traverse the dry hard earth
scorching their calloused heels,
as their strong brown hands
gather the season’s harvest.

It was also under the hot boiling sun
that they were shot down by
small men in uniforms with
big ugly guns.
It was also the dry hard earth
that caught their falling dying bodies,
splashing it with the last of their
vigorous blood.

Their sacrifice is not lost on us,
those who go on living.
The hot boiling sun and the dry hard earth
weren’t the only witnesses of their struggle.
The struggle will continue as long as
multitudes of strong brown hands,
scorched calloused heels, and skins burnt crisp-brown
continue to be felled by seeing bullets
from big ugly guns.

They died so that someday
their comrades will finally taste the fruits
of their collective labour: they will
be able to savour the pure sweetness
of sugar
in the land of sugarcanes.
-10/24/05

2/25/2006

Hindi Atin ang Ngayon

“Kaya ka ganyan kasi nasa EDSA kami nung buntis ako sa’yo!” Yan ang malimit sabihin ng nanay ko bilang paliwanag sa aking pagkatao. “Ganyan,” ibig sabihin tibak. Aktibista raw. Kaya raw ako naging aktibista dahil sa mga pangyayaring naganap bago pa man ako iniluwal sa mundong ito.

Hango ito sa sanaysay na ginawa ko para sa proyekto naming sa isang digital subject. Hindi ko na maalala ang tawag sa subject na 'yon dahil: marami kaming digital subject; halos pare-pareho ang ipinapagawa sa mga ito dahil pinagsama-sama na lang sa isang proyekto ang kailangan naming gawin (ang tawag ng titser naming dito ay “incorporating”); at iisa lang ang titser namin sa mga subject na ito.

Hindi ko ipinasa yung sanaysay na yun. Wala kasing ending e. Bitin din, hindi kasi umabot dun sa minimum number of words na sinabi ng titser namin (300). Tsaka ngayon na binabasa ko, napaka-self indulgent. Tinatalakay lang niya ang tungkol sa sarili ko. Yun lang. Wala naman masama dun; marami naman gumagawa nun, at hindi naman iligal yun. Ang problema e hindi autobiography ang habol ko. Gusto ko sana may maiintindihan ako sa huli, yung tipong realization, o sa mga salita ni James Joyce, may epiphany. Ito na sana yon.

Uulitin ko lang yung hinango ko sa sanaysay ko noon, para malinaw:

“Kaya ka ganyan kasi nasa EDSA kami nung buntis ako sa’yo!” Yan ang malimit sabihin ng nanay ko bilang paliwanag sa aking pagkatao. “Ganyan,” ibig sabihin tibak. Aktibista raw. Kaya raw ako naging aktibista dahil sa mga pangyayaring naganap bago pa man ako iniluwal sa mundong ito.

Siguro nga, “Mothers know best” talaga. May pagkakataong tama rin ang nanay ko. Sa puntong ito, nagkakasundo kami. Ako (at lahat ng tao) ay hinubog ng mga pangyayaring naganap bago pa man ako (o tayo) ipinanganak. Lahat tayo ay namulat sa mundong bumuhay sa mga lumuwal sa atin, na namulat din sa mundong bumuhay rin sa lumuwal sa kanila.

“We are the children of our times.” Tayo ay produkto ng ating panahon. Oo nga, pero hindi yun ang buong katotohonan. Ang mundong kinamulatan natin ay hindi atin. Hindi tayo ang gumawa ng mga strakturang meron ngayon. Hindi tayo ang gumawa ng sistemang kinamumuhian natin. Hindi tayo ang gumawa ng lipunang pilit at sabay-sabay nating binabago.

Kaya lagi tayo nangangarap ng bagong sistema. Ng makatarungang lipunan. Ng magandang umaga. Dahil hindi atin ang panahon ngayon. Ang panahon ngayon ay panahon ng pagbabago, panahon ng ligalig, panahon ng pagtalikod sa nakasanayan patungo sa makatarungan. Ito ang panahon na tayo ay dapat patuloy na kumikilos, patuloy na inoorganisa ang mga sarili, at patuloy na inaalam ang nagaganap sa lipunan. Ito ang panahon ng paghahanda para sa maganda at malayang bukas.


Asukal

Para sa mga manggagawa ng Hacienda Luisita sa Tarlac

Nung bata ako, ang akala ko sa
asukal
ay matamis na bagay na binubuo
ng matatamis na mga butil.
Pinatatamis nito ang kahit ano, kaya
kahit na masira ang ngipin ko,
patuloy pa rin ako sa pagtangkilik nito.

Ngayon ko lamang naintindihan na hindi
ganoon kasimple ang
asukal.
Ito'y binubuo rin ng hindi natupad na mga
pangako, pakikipaglaban para sa karapatan
na sinusuklian ng dahas, at hindi
makatarungan na sahod para sa
kalunos-lunos na trabaho.

At ngayon ko lang din naintindihan
na nagiiba-iba ang lasa ng asukal;
minsan maalat dahil sa luha,
minsan mapait dahil sa dugo.


Mas nakikilala mo ang isang tao sa kanyang sinusulat. Para sa akin, totoo yon. Mas makikita mo kung paano tumatakbo ang utak ko sa mga sinulat ko. Mas malalaman mo kung gaano katindi ang aking nararamdaman para sa isang mungkahi sa aking mga tula, sanaysay, kwento, atbp. Kapag nagsusulat ako, pakiramdam ko na may nagtitiyagang magbasa ng sinulat ko. At pwede akong magkwento sa kahit anong gusto kong isulat. Walang makapagpipigil sa akin, pwera na lang kung takdang-aralin ang isinusulat ko, at dinidiktahan ako ng titser kung tungkol saan dapat ang isinusulat ko.

Katulad ng tula ko. Kadalasan, hindi ko ito masasabi sa maraming tao. Pakiramdam ko kasi hindi nila maiintindihan. Hindi naman kasi tayo pare-pareho ng pinahahalagahan. Iilan lang talaga ang nahanap kong tao na makaiintindi sa saloobin ko. Kaya kadalasan, kung wala akong makausap ng masinsinan tungkol dito, nananahimik na lamang ako. Mahirap naman kasing makipagusap sa pilit na nagbubulag-bulagan at nagbibingi-bingihan.

Isusulat ko na lang. Basahin na lang ng mga interesado at balewalain na lang ng mga walang pakialam. Para madali ang usapan. Basta magsusulat ako ng nais kong isulat. At yun ay tungkol sa lipunan natin. Kung paano ito gumagalaw. Kung bakit may mayayaman at mahihirap. Kung bakit may patuloy na nakikibaka para sa kanilang mga karapatan. Kung paano tayo sakdal na lalaya. Kung sino dapat ang naghahari. Kung ano dapat ang ginagawa natin. Kung bakit may nagpapakamatay para sa Sambayanan. Kung kailan tayo kakalas sa kadena natin. At higit sa lahat, kung kailan, saan at paano maririnig ang mga boses na ineetsa-pwera.